Co oznacza świadectwo energetyczne?
Świadectwo charakterystyki energetycznej, nazywane potocznie świadectwem energetycznym, to dokument opisujący obliczeniowe zapotrzebowanie budynku lub jego części na energię potrzebną do standardowego użytkowania. Uwzględnia między innymi ogrzewanie, wentylację, przygotowanie ciepłej wody i chłodzenie. W budynkach niemieszkalnych może obejmować również energię wykorzystywaną do oświetlenia.
Świadectwo sporządza się dla całego budynku albo jego części, na przykład mieszkania. Zakres powinien odpowiadać nieruchomości, która jest sprzedawana lub wynajmowana. Dokument pozwala opisać jej charakterystykę energetyczną w ujednolicony sposób, a dzięki temu ułatwia porównywanie lokali i budynków. Może też wskazywać obszary, w których da się ograniczyć zapotrzebowanie na energię.
Wynik nie jest jednak rachunkiem za prąd, gaz ani ciepło. Nie stanowi też gwarancji przyszłych kosztów. Powstaje na podstawie obliczeń i założeń dotyczących nieruchomości oraz jej instalacji. Rzeczywiste zużycie zależy dodatkowo od pogody, liczby mieszkańców, cen energii, taryf i sposobu korzystania z budynku.
Co zawierają wskaźniki EU, EK i EP?
Wskaźniki w świadectwie podaje się zwykle w jednostkach kWh/(m²·rok), czyli kilowatogodzinach na metr kwadratowy powierzchni w ciągu roku. Każdy z nich opisuje inny aspekt zapotrzebowania na energię, dlatego warto analizować je łącznie, zamiast opierać ocenę nieruchomości na jednej liczbie.
- EU, energia użytkowa, określa energię potrzebną do utrzymania wymaganych warunków w budynku, na przykład zapewnienia odpowiedniej temperatury.
- EK, energia końcowa, oznacza energię dostarczaną do instalacji budynku, z uwzględnieniem jej działania.
- EP, nieodnawialna energia pierwotna, uwzględnia także nakład związany z pozyskaniem i dostarczeniem nośników energii. Wskaźnik ten ma znaczenie między innymi przy ocenie spełnienia wymagań dla nowych budynków.
Świadectwo może zawierać również informacje o emisji dwutlenku węgla, udziale energii odnawialnej oraz zalecenia dotyczące poprawy efektywności. Przykładowy dokument może podawać EU na poziomie 41,49, EK 79,58 i EP 108,51 kWh/(m²·rok), a także emisję CO₂ wynoszącą 0,0215 t/(m²·rok). Są to wartości z konkretnego świadectwa, a nie średnia dla polskich budynków.
Niższy wskaźnik może wskazywać na mniejsze zapotrzebowanie w przyjętym modelu, ale sam nie przesądza o wysokości rachunków. Przy ocenie warto uwzględnić także rodzaj ogrzewania, sprawność i stan instalacji, nośnik energii oraz zakres obliczeń. Dwie osoby korzystające z podobnych mieszkań mogą ponosić różne koszty, jeśli inaczej ustawiają ogrzewanie lub mają inne taryfy.
Kiedy świadectwo jest potrzebne?
W Polsce przy sprzedaży budynku lub lokalu świadectwo należy przekazać nabywcy, a przy wynajmie udostępnić najemcy. Obowiązek obejmuje także sprzedaż spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zasada dotyczy istniejących nieruchomości, a wymóg przekazywania dokumentu przy sprzedaży lub wynajmie obowiązuje od 2023 roku.
Właściciel, który korzysta z nieruchomości wyłącznie na własny użytek i nie planuje jej sprzedaży ani wynajmu, nie musi sporządzać świadectwa tylko z tego powodu. Przepisy przewidują też wyjątki dotyczące niektórych obiektów. Mogą one obejmować część budynków zabytkowych, miejsca kultu, budynki przemysłowe bez instalacji zużywających energię poza oświetleniem, obiekty używane krócej niż cztery miesiące w roku oraz wolnostojące budynki o powierzchni poniżej 50 m².
W przypadku nowych budynków inwestor dołącza świadectwo do zawiadomienia o zakończeniu budowy albo do wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Wskazany wyjątek dotyczy domów o powierzchni zabudowy do 70 m², budowanych na własne cele mieszkaniowe. Odrębne progi dotyczą niektórych budynków administracji publicznej i instytucji o powierzchni ponad 250 m² oraz budynków, w których świadczone są usługi dla ludności, o powierzchni ponad 500 m². Jeśli dla takich obiektów sporządzono świadectwo, należy umieścić je w widocznym miejscu.
Jak powstaje dokument i jak sprawdzić jego ważność?
Świadectwo sporządza osoba wpisana do wykazu uprawnionych. Podstawą są dane o geometrii budynku, przegrodach zewnętrznych, izolacyjności, oknach, wentylacji oraz systemach ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. W zależności od nieruchomości uwzględnia się także chłodzenie i oświetlenie.
Osoba sporządzająca dokument korzysta z dokumentacji technicznej i informacji o materiałach oraz instalacjach. Gdy brakuje danych, część parametrów może wymagać oceny na podstawie dostępnych informacji i oględzin. Warto więc przekazać rzetelne dane o budynku, ponieważ błędne założenia mogą wpłynąć na obliczony wynik.
Po wykonaniu obliczeń świadectwo wprowadza się do Centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków. Dokument otrzymuje numer z rejestru i musi być opatrzony właściwym podpisem osoby uprawnionej. Może mieć postać papierową albo elektroniczną. Sam plik lub wydruk bez wymaganego numeru i podpisu nie spełnia tych warunków.
Świadectwo jest ważne przez 10 lat od daty sporządzenia, chyba że wcześniej zmieni się charakterystyka energetyczna budynku lub lokalu. Istotne prace, takie jak docieplenie, wymiana okien albo źródła ciepła, mogą sprawić, że wcześniejszy dokument przestanie odzwierciedlać aktualny stan. Po modernizacji warto sprawdzić, czy potrzebne jest nowe świadectwo.
Czym świadectwo różni się od rachunków i audytu?
Te trzy rodzaje informacji odpowiadają na różne pytania. Świadectwo opisuje standardową charakterystykę energetyczną nieruchomości na podstawie obliczeń. Rachunki pokazują faktyczne zużycie i poniesione koszty w określonym czasie. Audyt energetyczny szerzej analizuje budynek i może przedstawiać warianty termomodernizacji oraz ich przewidywane efekty.
Świadectwo może pomóc kupującemu lub najemcy ocenić nieruchomość, ale nie zastępuje audytu ani szczegółowej analizy rachunków. Przy porównywaniu lokali warto zestawić wskaźniki EU, EK i EP z informacjami o ogrzewaniu, stanie instalacji oraz wykonanych modernizacjach. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, co wynika z samego modelu obliczeniowego, a co może mieć wpływ na codzienne zużycie.
Znaczenie świadectw będzie wiązać się także ze zmianami w regulacjach unijnych. Ich kierunek zakłada większą porównywalność informacji oraz klasy energetyczne w skali od A do G. Nowe wymagania mają uwzględniać między innymi zużycie energii, emisje gazów cieplarnianych, a tam, gdzie dostępne są dane, także wpływ klimatyczny budynku w całym cyklu życia.
Wykorzystane materiały
- https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/Swiadectwa-charakterystyki-energetycznej.
- http://www.eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:02024L1275-20260524
- https://bazakonkurencyjnosci.funduszeeuropejskie.gov.pl/api/files/2146165
- https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/centralny-rejestr-charakterystyki-energetycznej-budynkow/
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/pl/ALL/?uri=CELEX:32024L1275